İçeriğe geç

Island Fever: Adaların içinde sıkışmak

Bazen yaşadığımız yerden değil, kendi kurduğumuz küçük dünyalarda tekrar etmekten sıkılırız. Bu yazı, adalarımızda kaybolmadan onları yeniden keşfetmenin hikâyesi.

İçindekiler
Mavi suyla çevrili farklı adaların oluşturduğu, insanların yaşadığı fantastik bir harita illüstrasyonu.

Bir adaya ilk gittiğimizde çoğunlukla başka bir hayatın hayalini kurarız. Şehrin karmaşasından uzaklaşmak, yavaşlamak, doğayla yeniden bağ kurmak, farklı insanlarla tanışmak ve belki de kendimizi yeniden keşfetmek isteriz.

Benim Sri Lanka ile ilk karşılaşmam da böyle olmuştu. İlk yolculuğumda gezginlerle birlikte oluşturduğumuz çemberin içinde harika zaman geçirmiş; insanlardan, karşılaşmalardan ve adanın sunduğu yaşam biçiminden büyülenmiştim. Burada başka türlü bir hayat mümkündü. Özgür, spontane, sade, paylaşımcı ve heyecan verici...

Sonra Sri Lanka’ya taşındım.

Ziyaret etmek başka, yaşamak başka

Bir yeri ziyaret etmekle orada yaşamak arasında büyük bir fark olduğunu kısa sürede anladım. Adanın gündelik hayatıyla, zorluklarıyla, kültürüyle karşılaştım ve benim alışık olduğum dünyadan ne kadar farklı olduğunu gördüm. Başlangıçta beni büyüleyen şeylerin arkasında anlamakta ve alışmakta zorlandığım başka bir gerçeklik vardı.

Bir süre sonra ilk ziyaretimde büyülendiğim kültürü değiştirmeye, insanları kendi alışkanlıklarıma ve beklentilerime yaklaştırmaya çalıştığımı fark ettim. Başaramadıkça yalnızlaştım. Bu kez kendime benzeyen insanlara, diğer yabancılara ve expatlara, yani oraya yerleşmiş yabancılara, yaklaştım. Birbirimizi daha kolay anlıyorduk. Benzer deneyimlerimiz, beklentilerimiz ve hayal kırıklıklarımız vardı.

Şikâyetlerden doğan aidiyet

Fakat bir süre sonra başka bir şey dikkatimi çekti. Bir araya geldiğimizde çoğunlukla şikâyet ediyorduk. Adanın zorluklarını, yerel kültürle yaşadığımız sorunları, günlük hayatta karşılaştığımız aksaklıkları konuşuyorduk. İlginç bir şekilde olumsuzluklar bizi bir araya getiriyor, ortak bir dil ve aidiyet yaratıyordu.

Birbirimizi anlamak için ortak bir şey bulmuştuk ama bu ortaklık bizi daha mutlu bir yere taşımıyordu. Aksine, birbirimizin sıkışmışlığını besliyorduk.

Herkesin bir adası var

Sonradan bunun yalnızca Sri Lanka'ya özgü bir durum olmadığını fark ettim.

Pandemi döneminde Türkiye'de, İstanbul'da ve Ordu'da daha fazla vakit geçirmeye başladım. Bu kez başka bir gözle bakıyordum. Büyük şehirlerin de kendi adaları vardı. Küçük kasabaların, mahallelerin, iş çevrelerinin, arkadaş gruplarının ve benzer yaşam tarzlarına sahip toplulukların...

Coğrafi olarak bir adada yaşamıyor olsak bile sosyal ve zihinsel olarak kendi adalarımızı oluşturuyorduk. Bir çemberin içine giriyor, benzer insanlarla bir araya geliyor, ortak alışkanlıklar ve düşünceler geliştiriyorduk. Bir süre sonra o çemberin içinde sıkışıyor, sıkışıklığımızı konuşuyor ve farkında olmadan o adayı yaşatmaya devam ediyorduk.

Ben de pek çok adaya dahil oldum, pek çok ada kurdum. Sıkıştım, ateşlendim.

Ada Ateşi: Sıkışmışlığın adı

İngilizcede Island Fever, yani Ada Ateşi, izole adalarda yaşayan insanların zamanla deneyimleyebildiği psikolojik ve sosyal sıkışmışlık hissini anlatmak için kullanılan bir kavram. Resmî bir psikolojik tanı değil. Daha çok sınırlı bir coğrafyada, sosyal çevrede ve gündelik yaşamda tekrarın yarattığı bunalmayı tarif ediyor.

Benim için zamanla bu kavram coğrafyanın çok ötesine geçti. İnsanların kendi oluşturdukları küçük dünyalarda nasıl sıkışabildiğini anlatan bir metafora dönüştü.

Adanın sınırlarının dışına çıkmak

Son birkaç yıldır bu adalarla ve adalarda geçirdiğim zamanla ilişkimi değiştirmeye başladım. Daha fazla dolaşım ekledim. Çevremdeki insanları yenilemek, yeni yerler görmek ve farklı topluluklarla karşılaşmak; kendimi gözlemlememe, otopilota geçmememe ve yenilenmeme yardımcı oldu.

Gittiğim adaları gözlemlemeye başladım. Orada insanların hangi alışkanlıkları, düşünceleri ve duyguları tekrarladığına baktım. Ama bu kez yalnızca sıkışmışlıkları değil, adanın güzelliklerini de arıyordum.

Adanın sakinlerine yaklaşmaya çalıştım. Gerçek sakinlerine... Huzurlu yerlerini, henüz keşfedilmemiş güzelliklerini, gündelik hayatın içinde gözden kaçan karşılaşmaları...

Bazen bu, İstanbul'da anneannemle oturup yaptığım bir sohbetti. Bazen Sri Lanka'da kurduğum ekiple ve aileleriyle geçirdiğim zaman. Bazen de Hatay'da tanıştığım çocuklarla kurduğum bağ...

Her adanın güzellikleri başka. Her topluluğun kendine özgü bir ritmi, dili, alışkanlıkları ve dünyayı algılama biçimi var. Adanın henüz göremediğim güzelliklerini keşfetmeyi ve bazen o güzellikleri adanın kendi sakinlerine de gösterebilmeyi amaç edindim.

Başka türlü bakmak mümkün

Island Fever'ı hiçbir zaman yadırgamadım veya hafife almadım. Onu ne ortadan kaldırmaya, ne yenmeye ne de ona galip gelmeye çalıştım. Zamanla ferahlamanın bazen bulunduğun yeri değiştirmekten çok, baktığın yeri değiştirmekle mümkün olduğunu gördüm, birebir yaşadım.

Hatay'da depremden sonra herkes karaya bakarken benim denize bakmam, önce bana sonra çevremdekilere çok iyi gelmişti. Herkesin dikkatini karaya bakınca kayıplar, yıkım ve yeniden inşa etme çabası çekiyordu. Denize baktığımda ise başka ihtimaller görmeye başladım. 

Belki de bir sıkışmışlık hissini yeni bir keşfin başlangıcı olarak da görmek mümkün olabilir.

Her karşılaşmada yeniden keşfetmek

Bugün geldiğim noktada en çok merak ettiğim şeylerden biri bu. Yeni adalara gitmek, orada insanların ne yediğini, ne giydiğini, neleri konuştuğunu, hangi düşünce ve duyguları tekrar ettiğini, hangi alışkanlıklara ve ritüellere sahip olduğunu gözlemlemek.

Ama en çok da kendimi gözlemlemek. O karşılaşmada ben nasıl değişiyorum? Neler hissediyorum? Neye şaşırıyorum, neye itiraz ediyorum, neyi kendime yakın buluyorum?

Kendimiz hakkında yeni şeyler öğrenmek, bir adayı keşfetmenin en güzel yanı.

Artık adalardan kaçmıyorum, sıkılmamaya sıkışmamaya çalışıyorum. Yeni adalar keşfetmek, içlerindeki güzellikleri görmek ve kendi adalarımın sınırlarını genişletmek istiyorum.

KROP’ta yayımlanan yazıların tüm fikrî ve hukukî sorumluluğu yazarlara aittir.

Etiketler

Deniz Toprak

Yazar

Deniz Toprak

Deniz Toprak Afrika’da bir köyde İngilizce öğreterek başladığı yolculuğuna, Boğaziçi Üniversitesi’nde mühendislik okuyarak devam etti. Dünyayı tanıma merakı hiç eksik olmadı. Uluslararası şirketlerde edindiği deneyimlerin yanına film ve belgesel yapımcılığını da ekledi. Hikâyeleri anlatmayı ve dinlemeyi hep çok sevdi, film ve belgesel dünyası onu bu anlamda çok besledi. Sri Lanka’da açtığı sörf otelinden edindiği tecrübeyle Türkiye’nin sahil kasabalarında sörf merkezleri kurdu. Bugün hayallerinin, rüzgârın ve dalganın buluştuğu şehirlerde; deniz aracılığıyla gençlerin ve kentlerin metabolizmasını iyileştirmek en büyük tutkusu.

Tüm yazıları

Bu makaleyi nasıl buldun?

Paylaş