Haluk Bilginer'in sözleri yeniden gündemde: Bir kelime, iki tanım, büyük tartışma
Haluk Bilginer'in "Türkiye sineması" önerisi, terminoloji ötesinde kimin anlatıldığı ve kimin anlatıcı sayıldığı sorusunu yeniden masaya yatırıyor.
İçindekiler

Oyuncu Haluk Bilginer'in geçmişte verdiği bir röportajdan alınan görüntüler, 9 Kasım'da sosyal medyada yeniden paylaşılmasının ardından gündem oldu. Bilginer'in “Türk sineması” yerine “Türkiye sineması” ifadesinin kullanılmasını önermesi sanat, medya ve sinema dünyasından farklı isimlerin tepkisini çekti.
“Türkiye sineması diyelim mi ona? Türk sineması bana doğru gelmiyor.”
Bilginer'in yıllar önce kurduğu bu cümle, yeniden dolaşıma giren bir röportaj görüntüsüyle tartışmanın merkezine yerleşti. Bir kelimelik fark, beraberinde pek çok soruyu getirdi.
Türk sineması mı, Türkiye sineması mı?
“Türk” sözcüğü yalnızca etnik bir kimliği değil, ulusal ve kültürel aidiyeti de ifade edebiliyor. Bu çok anlamlılık, “Türk sineması” tanımının farklı biçimlerde yorumlanmasına neden oluyor.
Birisi “Türk sineması” dediğinde neyi kastediyor? Türk etnik kimliğine sahip yönetmenlerin ürettiği filmleri mi? Türkiye'de çekilen yapımları mı? Türkçe konuşan bir anlatı geleneğini mi? Yoksa bunların hepsini kapsayan tarihsel bir sinema birikimini mi?
“Türk sineması” ifadesi, Türkiye'de gelişen sinema geleneğini tanımlamak için uzun yıllardır kullanılıyor. “Türkiye sineması” ise bazı akademik ve kültürel tartışmalarda coğrafi ve kültürel çeşitliliği öne çıkaran alternatif bir adlandırma olarak tercih ediliyor.
İki tanım arasındaki farklılık, yalnızca dilsel bir tercih olarak değerlendirilmiyor. Tartışmanın bir tarafında ulusal kimliğin ortak bir kültürel çerçeve sunduğunu savunanlar, diğer tarafında ise coğrafi tanımlamaların farklı kimliklerin görünürlüğüne katkıda bulunabileceğini düşünenler bulunuyor.
Bilginer'in sözlerinin yeniden gündeme gelmesiyle bu farklı yaklaşımlar sosyal medyadaki açıklamalara da yansıdı.
Sanat ve medya dünyasından kim ne dedi?
Athena grubunun solisti Gökhan Özoğuz, Bilginer'i sevdiğini ve saydığını belirterek “Türkiye sineması” tanımlamasına katılmadığını ifade etti. Özoğuz, Türk kimliğinin farklı etnik kökenleri kapsayan bir üst kimlik olduğunu savundu.
Şarkıcı Yeşim Salkım ise sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:
“Türküm doğruyum çalışkanım! İngiliz vatandaşı zaten Haluk yüklenmeyin bence Türk değil zaten sevgiler.”
Gazeteci Ece Üner de Bilginer'in sözlerine karşı çıkarak “Türk sineması” yerine “Türkiye sineması” denilmesini ırkçılık olarak nitelendirdi.
Röportajı gerçekleştiren Gökçe Güzel de tartışmaya dahil oldu. Güzel, yıllar önce Bilginer'in kullandığı ifadeyi düzeltmemesini gençliğine ve mesleki deneyimsizliğine bağladı. Açıklamasında “Evet arkadaşlar TÜRK sineması” sözlerini kullandı.
Dünya sineması da benzer sorularla karşı karşıya
Ulusal sinemanın nasıl tanımlanacağı sadece Türkiye'ye özgü bir tartışma değil. Sinema çalışmalarında ulusal kimlik, dil, göç, kültürel temsil ve ortak yapımlar uzun yıllardır inceleniyor.
Örneğin “British cinema” yani Britanya sineması ifadesi, Birleşik Krallık'ın farklı ulusal ve kültürel kimliklerini kapsıyor. İngiltere, İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda'da üretilen filmler aynı başlık altında değerlendirilebilse de bu bölgelerin kendilerine özgü sinema gelenekleri de bulunuyor.
Benzer sorular Amerikan sineması için de geçerli. Hollywood'un ana akım yapımlarıyla ABD'de farklı etnik ve kültürel toplulukların deneyimlerini anlatan bağımsız filmler aynı ulusal sinema başlığı altında yer alabiliyor. Bu örnekler, bir ülkenin sinemasını tanımlarken yalnızca coğrafyanın değil, kültürel kimliğin, üretim koşullarının ve anlatı geleneklerinin de dikkate alınabileceğini gösteriyor.
Dolayısıyla Bilginer'in sözleriyle yeniden gündeme gelen tartışma, ulusal sinemanın nasıl tanımlandığına ilişkin daha geniş bir soruyla kesişiyor: Bir sinema geleneğinin sınırlarını kim ve ne belirliyor?
“Türkiye sineması” dersek ne değişir?
Peki “Türk sineması” yerine “Türkiye sineması” ifadesinin kullanılması neyi değiştirir?
İlk bakışta yalnızca bir adlandırma tercihinden söz ediliyor. Filmler aynı koşullarda üretilmeye, aynı dağıtım kanallarından geçmeye ve aynı seyirciyle buluşmaya devam edecek. Ancak bir sinema geleneğinin nasıl adlandırıldığı, o geleneğin hangi yapımları ve sanatçıları kapsadığı sorusunu da beraberinde getiriyor.
“Türkiye sineması” ifadesi, farklı etnik ve kültürel kimliklerden sinemacıların aynı coğrafyada ürettikleri eserleri tanımlamak için kullanılabilir. Buna karşılık “Türk sineması” ifadesini savunanlar, bu tanımın zaten ortak bir ulusal sinema tarihini anlattığını ve etnik bir sınırlama içermediğini belirtiyor.
Öte yandan coğrafi bir tanımın da sınırları var. Almanya'da yaşayan, Türkçe film çeken ve Türkiye'deki kültürel deneyimlerden beslenen bir yönetmenin eserleri hangi sinemaya dahil edilmeli? Ya da Türkiye'de doğmuş ancak sinema kariyerini başka bir ülkede sürdürmüş bir sanatçının yapımları nasıl sınıflandırılmalı?
Bu sorular, iki tanımın da farklı ölçütlere dayanabileceğini ortaya koyuyor. Coğrafya, dil, vatandaşlık ve kültürel aidiyet her zaman aynı sınırlar içinde buluşmuyor.
Üstelik kullanılan ifadenin değişmesi, sektörün işleyişinin veya kültür politikalarının kendiliğinden değişeceği anlamına gelmiyor. Bir adlandırmanın kapsayıcılığı ile sinema sektöründeki temsil ve üretim koşulları birbirinden ayrı değerlendirilmesi gereken meseleler olarak öne çıkıyor.
Kaynakça:
Sözcü (9 Kasım 2026). Haluk Bilginer’den çok konuşulacak açıklama
OdaTv (10 Kasım 2026). Haluk Bilginer’in sözleri tartışma yarattı
Ece Üner (@eceuner12). (10 Kasım 2026). "“Türk sineması” demek yerine “Türkiye sineması” demek düz ırkçılıktır." X.
Gökçe Güzel (@gokce_guzel). (9 Kasım 2026). "Evet arkadaşlar Haluk Bilginer röportajını yapan benim hem de 20li yaşlarımda yıllar evvel yani..." X.
Gökhan Özoğuz (@gokhanozoguz). (10 Kasım 2026). “Çok sevdiğim ve saydığım biridir Haluk Bilginer fakat son açıklamasındaki Türkiye sineması mevzusuna bir düzeltme yapmak isterim.” X.
KROP’ta yayımlanan yazıların tüm fikrî ve hukukî sorumluluğu yazarlara aittir.

Karşılaştırmalı Edebiyat Bölümü’nden mezun oldu. Kariyerine haber editörlüğüyle başladı; televizyon ve dijital medyada sunucu, metin yazarı ve içerik üreticisi olarak çalışıyor. Merakını araştırmayla birleştirerek gündelik hayatın gözden kaçan ayrıntılarına odaklanıyor. Popüler kültürden sosyolojiye, psikolojiden toplumsal meselelere uzanan geniş bir alanda, herkesin konuştuğu konulara farklı sorular sormayı ve sıradan görünenin ardındaki hikâyeyi anlatmayı seviyor.
Bu makaleyi nasıl buldun?



