Özgür Özel Yeni Partiyle Ortaya Çıkıyor: Merkez Sol Dağılıyor mu?

CHP'nin eski genel başkanı Özgür Özel, kurduğu yeni partinin resmen ilan edileceği salı gününü bekliyor. Bu adım, Türkiye siyasetinde sıradan bir parti kuruluşu değil. Muhalefet cephesinin iç dengelerini sarsabilecek, merkez solun seçmen tabanını yeniden tartışmaya açacak bir hamle. Soru şu: Bu yeni yapı gerçekten bir boşluğu dolduruyor mu, yoksa zaten dağınık olan muhalefetin parçalanmasını biraz daha mı derinleştiriyor?

Ayrılış Neden Bu Zamanlama?

Özel'in CHP'den ayrılışı, ani bir kararın ürünü değil. Parti içi gerilimler uzun süredir birikiyordu. Genel başkanlık döneminde uygulanan siyasi çizgiye yönelik eleştiriler, iç muhalefet dinamikleri ve yakın çevresinde giderek netleşen bir "yeniden tanımlanma" ihtiyacı, bu ayrılığın zeminini hazırladı. Özel, CHP liderliğini bırakmasının ardından siyasetten tamamen çekilmek yerine yeni bir yapı kurma yolunu seçti.

Zamanlamaya bakıldığında, bu tercih tesadüf değil. 2028 seçimleri artık somut bir ufukta beliriyor. Yeni bir parti için kurumsallaşma, tanınırlık kazanma ve seçmen tabanı oluşturma sürecinin en az iki ila üç yıl gerektirdiği düşünüldüğünde, Özel'in bu pencereyi doğru okuduğu söylenebilir. Erken kurulsaydı çok uzun bir bekleme; geç kurulsaydı organizasyonel hazırlık için yeterli süre kalmayacaktı.

Ama zamanlamanın bir diğer boyutu daha var. CHP, son dönemde iç gerilimlerini dışarıya yansıtmaktan kaçınmıyor gibi görünüyor. Bu atmosfer, Özel'e hem ayrılış gerekçesi hem de yeni yapısını "CHP'nin karşısında bir alternatif" olarak konumlandırma fırsatı sunuyor.

Merkez Sol Seçmen Kime Oy Verir?

Türkiye'de merkez sol seçmenin yapısı homojen değil. Laik-Kemalist bir kesim, sendika tabanından gelen emek odaklı bir kesim, Batılı liberal değerlere yakın duran genç kentli seçmenler ve zaman zaman sosyal demokrat reflekslerle hareket eden kırsal kesim bu yapının farklı katmanlarını oluşturuyor. CHP, uzun yıllar boyunca bu farklı talepleri tek çatı altında tutmayı başardı; ama her seçim döneminde bu denklemin ne kadar kırılgan olduğu da ortaya çıktı.

Özel'in yeni partisi, bu seçmenlerin neresine hitap edecek? Eğer CHP'nin "merkezinden" koptuğunu, daha sosyal demokrat bir çizgi izleyeceğini vurgularsa, emek-yönelimli seçmenler ilgi gösterebilir. Ama bu sefer CHP ile doğrudan bir örtüşme riski de devreye giriyor. İki yapı aynı havuzdan seçmen çekmeye çalışırsa, birinin kazancı diğerinin kaybı anlamına gelir.

Asıl soru şu: Türkiye'de merkez solda henüz CHP'nin ulaşamadığı, oy kullanmaktan vazgeçmiş ya da farklı siyasi adresler deneyen bir seçmen kitlesi var mı? Kamuoyu araştırmaları bu konuda karışık sinyaller veriyor. "Muhalefet yorgunluğu" olarak da tanımlanabilecek bir seçmen kitlesinin varlığı biliniyor; ancak bu kitlenin yeni bir partiye güven duyup duymayacağı ayrı bir soru.

Bölünme mi, Büyüme mi?

Muhalefet partilerinin seçmen tabanı konusunda iki farklı okuma yapılabilir. Birinci okuma: Yeni bir parti kurulduğunda pasta aynı kalır, yalnızca dilimlerin sayısı artar. Türkiye seçim tarihine bakıldığında bu senaryonun oldukça sık yaşandığı görülüyor. Bölünen muhalefet, iktidara karşı koordineli hareket edemez; oy eşiklerini aşmakta zorlanır; koalisyon müzakereleri kaçınılmaz hale gelir ama müzakerelerin her zaman başarılı sonuçlanmadığı da bilinir.

İkinci okuma ise daha iyimser: Yeni parti, sisteme olan güvensizliği ya da mevcut muhalefete olan hayal kırıklığını taşıyan bir seçmen segmentini siyasete yeniden dahil edebilir. Eğer Özel'in yeni yapısı, CHP'ye oy vermekten vazgeçmiş ama iktidara da geçemeyen seçmenleri kapsayabilirse, muhalefet bloğu gerçek anlamda genişlemiş olur.

Hangisi daha olası? Mevcut koşullarda birinci senaryo daha güçlü görünüyor. Çünkü Türkiye'nin seçim psikolojisinde "yeni parti" hikayesi, seçmen nezdinde heyecan uyandırma kapasitesini büyük ölçüde kaybetti. Yatırım, güven ve sabır gerektiriyor; ama seçmen, özellikle muhalefet seçmeni, bu üçünü uzun süredir zorlanarak veriyor.

Tarih Ne Söylüyor?

Türkiye'de ana muhalefetten koparak kurulan partilerin serüveni, büyük ölçüde benzer bir yay çiziyor. Başlangıçta medyatik ilgi yoğun, seçmen merakı görece yüksek. Ama ilk seçim sınavında bu dikkat adrese dönüşmüyor. Seçim barajları, finansman güçlükleri, örgütsel altyapı yetersizliği ve zamanla eriyip giden kurucuların karizması bu partileri düşüren faktörlerin başında geliyor.

Bunun yanında bazı istisnalar da var. Başlangıçta küçük görünen yapıların belirli konjonktürel fırsatlarla birleştiğinde seçmen tabanını hızla genişlettiği de yaşandı Türkiye'de. Ama bu istisnalar kural değil. Kural daha çok şu yönde işliyor: Ana muhalefetten kopuş, uzun vadede kopan taraf için zorlu bir sürdürülebilirlik sorununa dönüşüyor.

Özel'in bu tarihi nasıl okuduğu, kurduğu yapının programatik ve örgütsel çerçevesini doğrudan etkiliyor olmalı. Eğer yalnızca kişisel karizma ve medyatik görünürlük üzerine inşa edilirse, sürdürülebilirlik riski yüksek. Eğer net bir ideolojik hat, güçlü bir yerel örgütlenme ve belirli toplumsal kesimlere dair somut politika vaatleriyle desteklenirse, tablo farklılaşabilir.

2028'de Bu Tablo Nasıl Görünür?

2028 seçimlerine kadar Türkiye siyasetinde çok şey değişebilir. Ekonomik tablonun seyri, iktidarın yönetim performansı, olası ittifak dinamikleri ve seçim sistemi üzerindeki tartışmalar bu süreci doğrudan şekillendirecek. Ama şu an için muhalefet cephesinin önündeki en temel sorun, güç dağılımını değil güç birikimine hizmet eden bir yapılanmayı kurabilmek.

Bu perspektiften bakıldığında Özel'in yeni partisi, iki farklı role soyunabilir. Ya muhalefet bloğunun içinde tamamlayıcı bir unsur olarak konumlanır, belirli seçmen segmentlerini temsil eder ve seçim öncesinde koordineli bir ittifaka ortak olur. Ya da CHP ile doğrudan rekabete girerek zaten kırılgan olan muhalefet koordinasyonunu daha da zorlaştırır.

Birinci yol, siyasi açıdan daha akılcı görünüyor. Ama siyasette akılcılık her zaman yol gösterici değil. Parti kurma süreci beraberinde kimlik inşasını, taban motivasyonunu ve liderlik konumlanmasını getiriyor. Tüm bunlar, iş birliği yerine rekabeti besleyen dinamikler de üretebiliyor.

Özel'in ilan günü yaklaştıkça şu soru giderek daha net bir cevap arayışına giriyor: Bu yeni yapı, muhalefetin sesine ses katacak mı, yoksa zaten dağınık bir tabloya bir parça daha mı ekleyecek? Türkiye siyasetinin kendi tarihi, ikincisini işaret ediyor. Ama siyaset tarih tekrarı olmak zorunda değil, tabii ki doğru koşullar oluşursa.

Salı gününü bekleyip göreceğiz.