118 Bin Kişi, Bir Soru İşareti ve Kanye West Gerçeği

İstanbul'da 118 bin kişinin aynı anda aynı sahneye baktığı bir geceyi düşünün. Rakam soyut kalıyor bir süre — sonra zihin onu futbol stadyumlarına, meydanlara, kapasitelere bölmeye başlıyor ve iş büyüklüğü anlamaya gelince rakamın yetmediğini görüyorsunuz. Türkiye'de bu ölçekte kalabalık toplayan konserler bir elin parmaklarını geçmez. Kanye West'in adının o listeye girmesi, tek başına düşünülmesi gereken bir şey.

Ama asıl soru rakamın kendisi değil.

Kanye West, son birkaç yılda müzisyen kimliğini neredeyse ikinci plana atan bir hal aldı Batı kamuoyunda. Yaptığı açıklamalar, tutarsız davranışlar, zaman zaman antisemitik olarak nitelendirilen söylemleri — bunların bir kısmı yalnızca tepkiyle karşılanmakla kalmadı, ciddi ticari sonuçlar da doğurdu. Marka ortaklıkları koptu, radiolar programlarını yeniden düzenledi, eleştirmenler uzun yazılar kaleme aldı. Batı'daki kitle kaybı ölçülebilir bir şeydi, en azından kısmen.

O zaman İstanbul'daki 118 bin kişi ne anlama geliyor? Bu kalabalık, Batı'da yaşanan o erozyonun basitçe dışında mı kaldı, yoksa bir tür itiraz mı oluşturdu — ya da hiçbiri mi?

Aslında bu soruyu sormayı zorlaştıran şey, kitleyle sanatçı arasındaki ilişkinin artık çok katmanlı işlemesi. Bir konsere giden herkes oraya aynı şeyi aramıyor. Bir kısmı müziği için geliyor — Graduation'ı, My Beautiful Dark Twisted Fantasy'yi hâlâ dinleyenler var, bu küçümsenecek bir şey değil. Ama bir kısmı "olayı" yaşamak için geliyor; orada olmuş olmak, bir şeyin parçası olmuş olmak. Ve bu iki motivasyonu birbirinden ayırt etmek, seyirciye bakarak neredeyse imkânsız. Hepsi aynı tezahüratı yapıyor.

Organizasyon tarafını da paranteze almamak gerekiyor. Bu ölçekte bir konseri mümkün kılan yapı — sponsorluklar, mekan anlaşmaları, biletleme sistemi, sahneleme kararları — kimin elinde şekillendi? Bir sanatçının Türkiye'ye gelmesi için hangi kapıların açılması gerekti, hangi kararlar alındı? Bu soruların yanıtları kamuoyuyla tam olarak paylaşılmıyor. Oysa bu büyüklükteki bir etkinlik yalnızca müzik haberi değil, aynı zamanda bir endüstri hikâyesi.

Ve bütün bunların ardında duran o açık meseleye geliyorum: 118 bin kişi orada Kanye West'i izledi. Ama bu kalabalık, Batı'nın yaşadığı tartışmadan habersiz miydi, yoksa haberliydi de umursamadı mı — yoksa o tartışmayı meşru bulmadığı için mi oradaydı? Bu üç seçenek birbirinden çok farklı şeyler söylüyor hem kitleye hem de sanatçıya dair. Hangisinin ağırlıklı olduğunu bilmiyorum. Sanırım kimse tam olarak bilmiyor.

Affetmekle hiç yargılamamak aynı şey değil. Farkın nerede olduğunu sormaya devam etmek gerekiyor.