Fed İçinde Çatlak: Üç Üye Faiz Artırmak İstedi, Komite Direndi

Fed'in faizi sabit tuttuğunu duyunca "tamam, piyasalar rahat bir nefes aldı" demek çok kolay. Ama asıl meseleye bakınca o rahatlama havası oldukça kısa ömürlü. Çünkü bu sefer oylama sonucu tek başına yeterince konuşuyor: Üç komite üyesi faiz artırımından yana oy kullandı. Üç kişi. Oybirliğiyle alınan bir "sabit tut" kararının arkasına bu denli belirgin bir muhalefet saklanıyorsa, ortada gerçek bir gerilim var demektir.

Oy Sayısı Küçük, Mesaj Büyük

FOMC toplantılarında muhalif oy nadiren görülür. Komiteler genellikle uzlaşı kültürüyle çalışır; görüş ayrılıkları kapalı kapılar ardında kalır, karar metni düzgün bir çoğunlukla açıklanır. Bu kez öyle olmadı. Kevin Warsh liderliğindeki komitenin içinden üç isim "faiz artırılsın" dedi ve bu tutumunu açıkça kayıt altına aldırdı.

Şimdi şunu sormak lazım: Bu üç oy ne anlama geliyor? Matematiksel olarak azınlıkta kaldılar, karar değişmedi. Ama sinyaller açısından bakarsak tablo bambaşka. Fed içindeki hawkish (şahin) kanadın hâlâ güçlü olduğunu, enflasyona ilişkin kaygıların bastırılmadığını ve faiz indirim beklentilerinin bir süre daha masada kalmayacağını gösteriyor. Piyasalar bu fısıltıyı çok iyi duydu.

Enflasyon Endişesi Neden Hâlâ Gündemde?

Birçok analist, enflasyonun belli ölçüde dizginlendiğini ve Fed'in "zaferi" ilan etmek üzere olduğunu söylüyordu. Gerçekten de rakamlar bir dönem o yönde hareket etti. Fakat hazine getirilerinin yeniden yükselmesi bu iyimserliğe su serpti.

Uzun vadeli hazine tahvil getirileri yükseldiğinde ne olur? Birincisi, piyasaların "faizler daha uzun süre yüksek kalacak" beklentisi fiyatlanmaya başlar. İkincisi, borçlanma maliyetleri tırmanır, hem kurumsal hem bireysel düzeyde. Üçüncüsü ve belki de en önemlisi, enflasyonla mücadelenin henüz bitmediğine dair bir itiraf niteliği taşır. Fed içindeki üç üyenin artırım oyu tam da bu zeminde anlam kazanıyor; çünkü onlar hâlâ "biz işi bitirmedik" diyor.

Kevin Warsh'un bu süreçteki konumlanması da dikkat çekici. Fed Başkanı olarak para politikasında temkinli ama kararlı bir çizgi izleyen Warsh, enflasyona karşı tolerans eşiğinin düşük tutulması gerektiğini savunduğunu daha önce de hissettirmişti. Komitenin çoğunluğu ona katılmadı, tamam. Ama Warsh etrafındaki tartışmanın devam ettiği çok açık.

"Daha Uzun Süre Yüksek" Mesajı

Piyasaların Fed'den umduğu şey neydi? Faiz indirim sürecinin bir şekilde başlaması ya da en azından yakın vadede başlayacağına dair net bir sinyal. Bu toplantı o sinyali vermedi; aksine tersine çekti. Üç muhalif oyun gölgesinde alınan "sabit tut" kararı, "higher for longer" (daha uzun süre yüksek) senaryosunu pekiştiriyor.

Bu senaryo küresel ölçekte ciddi sonuçlar doğuruyor. Dolar endeksi güçlü kalmaya devam ediyor. Gelişmekte olan ülke para birimleri baskı altında. Risk iştahı düşük seyrediyor. Uluslararası yatırımcılar güvenli liman arayışını sürdürüyor. Ve tüm bu tablo içinde belirsizlik, neredeyse bir varlık sınıfı gibi fiyatlanıyor.

Aslında para politikası iletişiminin en zor yanı tam da burada yatıyor: Fed ne diyeceğini biliyor ama piyasalar ne duymak istediğini de çok iyi biliyor. Bu iki beklenti örtüşmediğinde volatilite kaçınılmaz. Şu an tam olarak o noktadayız.

Türkiye Bu Denklemin Neresinde?

Türkiye gibi gelişmekte olan ve dış finansmana bağımlı ekonomiler için Fed'in her kararı doğrudan bir etki alanı yaratır. Bu sefer de öyle.

Dolar/TL kuru önce geliyor. Küresel ölçekte dolar güçlendiğinde ve risk iştahı gerilediğinde Türk lirası üzerindeki baskı artar. Bu kaçınılmaz bir mekanik. Merkez Bankası'nın döviz rezervleri üzerindeki yük büyür, kurda oynaklık yönetmek güçleşir. Yatırımcı için kurda belirsizlik, hesaplama yapmayı zorlaştırır; hem ihracatçı hem ithalatçı açısından.

Borçlanma maliyetleri meselesine gelince: Türkiye'nin dış piyasalardan borçlanma kapasitesi, küresel faiz ortamıyla doğrudan ilişkili. Hazine tahvil getirileri yükseldiğinde Türkiye'nin risk primlerinde de baskı oluşur. Eurobond faizleri artar, dış borç çevirme maliyeti yükselir. Bu, bütçe üzerinde ek bir yük anlamına gelir.

Türkiye Merkez Bankası'nın manevra alanına gelince, durum biraz daha incelikli. TCMB, yurt içinde enflasyonla mücadele sürecinde faiz politikasını sürdürüyor. Ancak Fed'in "daha uzun süre yüksek" mesajı verdiği bir ortamda Merkez Bankası'nın faiz indirme planlarını öne çekmesi çok daha riskli hale geliyor. Çünkü erken adım atılan her hamlede sermaye çıkışı ihtimali büyür, kur baskısı artar, dezenflasyon çabası sekteye uğrar.

Yani Ankara'nın elindeki kartlar küçülüyor. Fed sıkılaşmayı uzatırsa ya da yeni bir artırım gündeme gelirse, TCMB bu tempoya ayak uydurmak zorunda kalacak; ya da kuru ve faiz spreadini dengelemek için çok daha dikkatli bir denge oyunu oynayacak.

Borsa İstanbul İçin Volatilite Dönemine Hazır mısınız?

Türk finansal piyasaları son yıllarda pek çok küresel şokla karşılaştı. BIST, bu süreçlerde kimi zaman şaşırtıcı bir direnç gösterdi; kimi zaman sert satışlarla çöktü. Fed belirsizliğinin yeniden derinleştiği bu dönemde ikinci senaryoya karşı hazırlıklı olmak gerekiyor.

Yabancı yatırımcıların gelişmekte olan piyasalardaki pozisyonları küresel faiz görünümüne son derece duyarlı. Faizlerin daha uzun süre yüksek kalacağı beklentisi güçlendiğinde, bu yatırımcılar portföylerini güvenli varlıklara yönlendiriyor. Türkiye gibi risk priminin zaten yüksek olduğu bir piyasa bu ayrışmadan en çok etkilenecek ülkeler arasında yer alıyor.

Bu sadece hisse senedi piyasası için geçerli değil. Türk bankacılık sektörünün maruz kaldığı kur ve faiz riski, sigorta ve emeklilik fonlarının portföy kalitesi, şirketlerin döviz cinsinden borç yükü... Bunların hepsi küresel faiz çevriminin yeniden şekillendiği bu ortamda yeniden sorgulanmaya başlanıyor.

Büyük Resme Bakalım

Fed içindeki bölünme, aslında küresel ekonominin içinde bulunduğu belirsizliğin bir yansıması. Enflasyon tam anlamıyla kontrol altına alınmadı, büyüme yavaşlıyor ama çökmüyor, emek piyasası tahminleri boşa çıkarıyor. Bu ortamda merkez bankacıları ne yapacağını tartışırken piyasalar hem o tartışmayı hem de tartışmanın arka seslerini fiyatlamaya çalışıyor.

Üç üyenin artırım oyu bu arka sesin ta kendisi. Komite çoğunluğu farklı bir yönde karar aldı, oldu. Ama bu üç oyun yarattığı titreşim, ilerleyen toplantılarda dengeyi bozabilir. Bir sonraki FOMC'ta sayı dörde çıkarsa ya da başka bir enflasyon verisi beklentilerin üzerinde gelirse, o zaman bugün sabit tutulan faiz bir anda yeniden tartışma masasına oturacak.

Piyasalar için gerçek tehlike işte bu ikinci senaryonun fiyatlanmamış olması. Herkes "sabit tutuldu, tamam" dedi ve geçmeye çalıştı. Oysa altındaki gerilim hâlâ çözülmüş değil.

Kevin Warsh liderliğindeki komitenin önündeki dönem, hem teknik hem de iletişim açısından son derece hassas bir süreç. Enflasyon verilerinin seyri, tahvil piyasasındaki hareketler ve dolar endeksindeki güçlenme ya da zayıflama, bir sonraki FOMC kararının ne yönde şekilleneceğini belirleyecek.

Türkiye için tavsiye basit ama uygulaması zor: Küresel faiz çevrimini yakından izlemek, kısa vadeli beklentilere göre pozisyon almaktan kaçınmak ve olası volatiliteye karşı tampon oluşturmak. Bu bir öneri değil, bu dönemin dayattığı bir zorunluluk.

Fed'in içindeki çatlak kapanmadığı sürece, dışarıdaki belirsizlik de kapanmayacak.